நடுநாட்டுத் தேவாரப் பாடல் பெற்ற திருத்தலங்களில் ஒன்றான திருமாணிக்குழி, மகாபலி சக்கரவர்த்தியை பூமியில் அழுத்திய தோஷம் நீங்க வாமனப் பெருமாள் சிவபெருமானை பூஜித்து அருள்பெற்ற புண்ணியத் தலமாகும். வாமனராக அவதரித்த விஷ்ணு தன் வசதிக்காக இறைவனைச் சுருங்கி காட்சி தருமாறு வேண்ட, ஈசனும் அவ்வாறே காட்சி அளித்ததால் இத்தல சிவபெருமானுக்கு ‘வாமனபுரீஸ்வரர்’ மற்றும் ‘மாணிக்கவரதர்’ என்ற பெயர்கள் உண்டாயின.
இக்கோயிலின் கருவறை எப்போதும் ஒரு திரையால் மூடப்பட்டு இருப்பது இதன் தனிச்சிறப்பாகும். வாமனரின் பூஜைக்கு எவ்வித இடையூறும் ஏற்படாத வண்ணம் சிவபெருமானின் உத்தரவுப்படி குபேர பீம ருத்திரர் காவலாக நின்று இறைவனை மறைக்கிறார். தீபாராதனையின் போது மட்டுமே 23 விநாடிகள் திரை விலக்கப்பட்டு பக்தர்கள் தரிசனத்திற்கு அனுமதிக்கப்படுகிறார்கள்.
தேவாரப் பாடல்களில் திருஞானசம்பந்தர் இத்தல இறைவனை உயிர்களுக்கு உதவும் ‘உதவிநாயகன்’ என்றும், அம்பிகையை ‘உதவிநாயகி’ என்றும் போற்றியுள்ளார். சிவபெருமான் பூவுலகில் தோன்றிய முதல் தலம் இதுவே என்றும், அதன் பிறகே பிற சிவாலயங்கள் தோன்றின என்றும் தல வரலாறு கூறுகிறது. இதனால் இங்கு பள்ளியறை விக்ரகங்களோ அல்லது தனித் திருப்பள்ளியறையோ கிடையாது.
இத்தலத்தில் பாயும் கெடிலம் நதிக்கரையில் மகாலட்சுமி தவம் இயற்றியுள்ளார். மேலும், திருவண்ணாமலையைப் போலவே இங்கும் கார்த்திகை தீபத்தின் போது மலையின் மீது ஜோதி ஏற்றப்படுகிறது. இக்கோயிலை ஒருமுறை தரிசிப்பது காசிக்கு 16 முறையும், திருவண்ணாமலைக்கு 8 முறையும், சிதம்பரத்திற்கு 3 முறையும் சென்று வழிபட்ட பலனைத் தரும் என்பது பக்தர்களின் நம்பிக்கையாகும்.
இத்தலத்து வாமனபுரீஸ்வரரையும் மாணிக்கவல்லி அம்பாளையும் மனமுருகி வழிபடத் திருமணத் தடைகள் விலகி உடனே திருமணம் கைகூடும். மேலும், தீராத बीमारிகள் தீரவும், குழந்தை பாக்கியம் மற்றும் சகல ஐஸ்வர்யங்களைப் பெறவும் இத்தல ஈசன் பக்தர்களுக்கு அருள்பாலிக்கிறார்.
